1. Koszty, o których zapominasz

Podatek płacisz od zysku, czyli od przychodu pomniejszonego o koszty firmowe. Każdy koszt, którego nie wpiszesz, to podatek zapłacony bez powodu.

Najczęściej gubią się dwie pozycje: dojazdy i praca z domu. Dla obu istnieją uproszczone stawki, więc nie musisz zbierać rachunków za każdą milę i każdy kaloryfer.

Praca z domu (rok 2026/27), stawka miesięczna zależy od liczby godzin:

• od 25 do 50 godzin: £10,
• od 51 do 100 godzin: £18,
• 101 godzin i więcej: £26.

Samochód lub van: 55p za milę przez pierwsze 10,000 mil, potem 25p. Motocykl: 24p za milę.

Przykład:  Jeździsz do klientów i w ciągu roku robisz 6,000 mil służbowo. To 6,000 × 55p, czyli £3,300 kosztu. Przy podatku 20% i składce Class 4 w wysokości 6% oznacza to około £860 mniej do zapłaty.

Trzeba pamiętać o kilku rzeczach. Stawka za pracę z domu nie obejmuje telefonu i internetu, te możesz dodać osobno w części firmowej. Prowadź też prosty rejestr mil: data, trasa, cel. Jeśli rzeczywiste koszty wychodzą wyżej niż stawka uproszczona, możesz liczyć rzeczywiste, ale konsekwentnie.

Źródła: koszty self-employed, stawki uproszczone: dom, stawki uproszczone: pojazd.

2. Mały biznes? Zwolnienie £1,000 zamiast kosztów

Jeśli poza główną pracą masz drobną działalność, na przykład sprzedajesz rękodzieło, dajesz korepetycje albo robisz dorywcze usługi, możesz skorzystać z trading allowance.

To roczne zwolnienie na kwotę £1,000. Działa tak:

• przychód do £1,000: nie płacisz od niego podatku (zachowaj dokumenty),
• przychód powyżej £1,000: odejmujesz £1,000, ale nie więcej niż wynosi przychód.

Haczyk jest jeden: jeśli używasz zwolnienia, nie możesz odliczyć rzeczywistych kosztów. Trzeba policzyć, co jest korzystniejsze.

Przykład. Przychód £1,800, koszty rzeczywiste £600. Z kosztami zysk wynosi £1,200. Ze zwolnieniem: £800. Tu zwolnienie wygrywa. Gdyby koszty wynosiły £1,500, lepiej odliczyć koszty.

Źródło: zwolnienia dla drobnych dochodów.

3. Zakup sprzętu: kiedy ma znaczenie

Kupujesz laptop, narzędzia, maszynę? Sprzęt firmowy możesz odliczyć od zysku dzięki Annual Investment Allowance. Limit to £1 milion rocznie, więc dla zwykłego samozatrudnionego praktycznie nie istnieje.

Warto znać trzy zasady:

• zakup liczy się w okresie rozliczeniowym, w którym go dokonałeś, zwykle w dniu podpisania umowy,
• samochody mają osobne zasady i AIA ich nie dotyczy,
• jeśli używasz sprzętu także prywatnie, odliczasz tylko część firmową.

Przykład. Laptop za £1,000 używany wyłącznie do pracy. Odliczasz £1,000 od zysku, co przy łącznej stawce około 26% (20% podatku i 6% Class 4) daje około £260 oszczędności.

Tu mała praktyczna uwaga: jeśli i tak planujesz zakup, sprawdź przed jego dokonaniem, w którym roku podatkowym chcesz mieć koszt. Dla roku 2026/27 liczą się zakupy do 5 kwietnia 2027 (przy zwykłym roku podatkowym).

Źródło: Annual Investment Allowance.

4. Emerytura jako sposób na niższy podatek

To jedna z niewielu rzeczy, w których płacisz sobie, a państwo dokłada.

Jeśli wpłacasz do prywatnego planu emerytalnego typu relief at source, dostawca sam dolicza 20% do Twojej wpłaty. Jeśli jesteś podatnikiem w stawce 40% lub 45%, resztę ulgi odbierasz w rozliczeniu Self Assessment.

Przykład (Anglia, Walia, Irlandia Północna). Płacisz £8,000, dostawca dolicza £2,000, na koncie masz £10,000. Jeśli te £10,000 mieści się w dochodzie opodatkowanym na 40%, w rozliczeniu odzyskujesz dodatkowe 20%, czyli £2,000. Za £10,000 na emeryturze realnie płacisz £6,000.

Limity, które trzeba znać:

• ulga obejmuje wpłaty do 100% rocznych zarobków,
• roczny limit wpłat z ulgą (annual allowance) to £60,000,
• niewykorzystany limit z trzech poprzednich lat można przenieść.

W Szkocji progi i stawki ulgi są inne.

Źródła: ulga podatkowa od emerytury, roczny limit wpłat.

5. Małżeństwo i Marriage Allowance

Ten punkt dotyczy tylko niektórych, ale tych, których dotyczy, często zaskakuje.

Jeśli jesteś w małżeństwie albo w civil partnership i jedno z Was zarabia poniżej £12,570 (próg wolny od podatku), może przekazać £1,260 swojego progu drugiej osobie. Warunek: ta druga osoba płaci podatek w stawce podstawowej, zwykle przy dochodzie od £12,571 do £50,270.

Efekt to oszczędność do £252 rocznie. Wniosek można złożyć także wstecz, za lata od 6 kwietnia 2022, jeśli warunki były spełnione. To czasem kilkaset funtów zwrotu.

Zasada dotyczy małżeństw i civil partnership, nie par niesformalizowanych.

Źródło: Marriage Allowance.